Thuisbatterij voor warmtepomp: hoe groot moet die zijn?

Je warmtepomp gebruikt stroom om je huis te verwarmen. Met zonnepanelen wek je een deel van die stroom zelf op, maar niet altijd op het moment dat je warmte nodig hebt. Kan een thuisbatterij de stroom van overdag bewaren voor de avond? En hoeveel opslag heb je daarvoor nodig?

Er is geen vaste batterijmaat die bij iedere warmtepomp past. De juiste capaciteit hangt af van het stroomverbruik dat je naar een ander moment wilt verschuiven, de mogelijkheden om de batterij te laden en het vermogen dat je tegelijk nodig hebt. Alleen ‘hybride’ of ‘volledig elektrisch’ is daarom onvoldoende om een aantal kWh te adviseren.

Je hebt bovendien geen thuisbatterij nodig om een warmtepomp te laten werken. De batterij kan een aanvulling zijn op je energiesysteem. Hieronder lees je hoe je bepaalt of een kleinere of grotere opslag bij jouw gebruik past.

Wat doet een thuisbatterij voor je warmtepomp?

Een thuisbatterij slaat elektriciteit op voor later gebruik. Bijvoorbeeld zonnestroom die overdag overblijft nadat de woning die stroom direct heeft gebruikt. Later kan de batterij stroom leveren aan de woning, waaronder de warmtepomp.

De batterij verandert daarmee vooral het moment waarop je stroom inkoopt of zelf gebruikt. Hij verlaagt niet vanzelf de hoeveelheid warmte die je woning nodig heeft en verhoogt niet automatisch het rendement van je warmtepomp. Laden, opslaan en omzetten brengen bovendien verliezen met zich mee.

Wil je eerst weten wanneer de combinatie meerwaarde kan hebben? Lees dan wanneer een warmtepomp met thuisbatterij interessant is.

Eerst het verschil tussen kW en kWh

Bij een warmtepomp en thuisbatterij kom je beide eenheden tegen, maar ze vertellen iets anders.

Een warmtepomp met ‘6 kW’ in de omschrijving vraagt dus niet automatisch 6 kW stroom. Vaak gaat dat getal over het verwarmingsvermogen onder bepaalde testomstandigheden. Voor de batterijberekening heb je het elektrische verbruik nodig, inclusief relevante pompen, regeling en eventuele elektrische bijverwarming.

Ook de batterij heeft twee grenzen: hoeveel energie beschikbaar is en hoeveel vermogen het systeem tegelijk kan leveren. Veel opslag met weinig ontlaadvermogen kan nog steeds betekenen dat je tijdens een piek stroom uit het net gebruikt.

Bepaal welk deel van de dag je wilt overbruggen

Een batterij die de vroege avond ondersteunt, heeft een andere taak dan een systeem dat de hele nacht elektriciteit moet leveren. Begin daarom bij je doel: wil je meer eigen zonnestroom gebruiken, dure stroomuren deels vermijden of een reserve voor stroomuitval aanhouden?

Voor dagelijks energiegebruik kijk je vervolgens naar de uren die je wilt overbruggen. Hoeveel vraagt de warmtepomp dan? Wat gebruiken verlichting, koken en andere apparaten in dezelfde periode? En hoeveel daarvan wordt al rechtstreeks door je zonnepanelen geleverd?

De batterij levert immers aan de gezamenlijke vraag van de aangesloten woning. Dezelfde opgeslagen kWh kun je niet tegelijk volledig toerekenen aan de warmtepomp én aan de rest van het huishouden.

Rekenvoorbeeld: hoeveel batterij is nodig voor de avond?

Stel dat je een periode van zes uur wilt bekijken. In dit voorbeeld neemt de warmtepomp gedurende die periode gemiddeld 0,8 kW elektrisch vermogen op. De overige apparaten gebruiken samen nog 2 kWh en er is in die uren geen directe zonnestroom beschikbaar.

Er moet dus 6,8 kWh aan de woning geleverd kunnen worden om die periode in dit voorbeeld volledig te dekken. De nominale batterijcapaciteit kan hoger moeten zijn, omdat je rekening houdt met de beschikbare laadruimte, een eventuele reserve en omzettingsverliezen.

Reken je ter illustratie met 90% beschikbaar van de nominale capaciteit en 94% rendement bij het ontladen en omzetten naar wisselstroom, dan is ongeveer 8 kWh nominale opslag nodig: 6,8 ÷ 0,90 ÷ 0,94 = circa 8,0 kWh.

Deze percentages en verbruiken zijn rekenaannames, geen productspecificaties of maatadvies. Het voorbeeld begint met een voldoende geladen batterij en houdt geen rekening met veroudering. In de praktijk vergelijk je de werkelijke productspecificaties, beschikbare laadstatus en meetgegevens. Als de fabrikant al bruikbare capaciteit opgeeft, trek je dezelfde capaciteitsbeperking niet nogmaals af.

Kun je de batterij ook weer vullen?

Een berekende avondvraag zegt nog niet hoeveel opslag dagelijks nuttig is. Daarvoor moet je ook kijken naar de stroom die je op een eerder moment kunt laden.

Wil je vooral zonnestroom opslaan, dan telt het overschot nadat de woning direct heeft verbruikt. De totale dagopbrengst van je zonnepanelen is dus niet volledig beschikbaar voor de batterij. Gebruikt de warmtepomp overdag al veel zonnestroom, dan blijft er minder over om op te slaan.

Bij een geschikt systeem kan ook laden vanuit het net een rol spelen, bijvoorbeeld bij een dynamisch contract. Dat vraagt een aparte berekening met de werkelijke inkoop- en gebruiksmomenten, energieprijzen, verliezen, contractvoorwaarden en slijtage. Een groter prijsverschil betekent niet automatisch een rendabele investering.

Waarom de winter de belangrijkste controle is

Een warmtepomp vraagt doorgaans meer elektriciteit in het stookseizoen. Juist dan is de zonneproductie lager dan in de zomer. Daarom kan een batterij op een zonnige lentedag goed worden gevuld, terwijl op een donkere winterdag weinig zonnestroom overblijft.

Een gewone thuisbatterij is bedoeld om energie tussen momenten te verschuiven, bijvoorbeeld binnen een dag. Hij is geen praktische seizoensopslag waarmee je de zonnestroom van juli bewaart voor het verwarmen in januari.

Een grotere batterij lost een tekort aan beschikbare laadenergie niet op. Beoordeel daarom meerdere seizoenen en vergelijk ten minste een kleinere, middelgrote en grotere uitvoering met dezelfde meetgegevens en aansturing. De vraag is hoeveel extra energie je met een grotere batterij werkelijk kunt gebruiken, niet alleen hoeveel er op papier in past.

Is voor een hybride warmtepomp een kleinere batterij genoeg?

Dat kan, maar volgt niet automatisch uit het type warmtepomp. Bij een hybride systeem kan de cv-ketel een deel van de warmtevraag verzorgen. Hoeveel elektriciteit de warmtepomp gebruikt en wanneer de ketel bijspringt, hangt af van de woning, instellingen en gekozen regeling.

Een volledig elektrische warmtepomp verzorgt de warmte zonder gasketel en gebruikt vaak ook elektriciteit voor warm tapwater. Dat kan de elektriciteitsvraag vergroten. Toch hoeft de batterij niet het volledige dagverbruik op te slaan: een deel kan direct uit zonnepanelen of het net komen, of naar andere uren worden verschoven.

Daarom is ‘5–10 kWh bij hybride en 10–15 kWh bij volledig elektrisch’ geen betrouwbare algemene ontwerpregel. De verbruiksgegevens en het doel van de batterij geven een betere basis.

Hoe lang draait een warmtepomp op een thuisbatterij van 10 kWh?

Dat hangt af van de beschikbare energie en het gemiddelde elektrische verbruik. Met de bovenstaande voorbeeldfactoren kan een volle batterij van 10 kWh nominaal ongeveer 8,46 kWh aan de woning leveren.

Bij een constante gemiddelde elektrische vraag van 1,5 kW is dat ongeveer 5,6 uur: 8,46 ÷ 1,5. Gebruiken andere apparaten tegelijkertijd stroom, dan wordt die tijd korter. Bij een lagere vraag wordt hij langer. Elektrische bijverwarming kan de vraag aanzienlijk verhogen.

Dit is een theoretische energieberekening met aangenomen factoren. Hij zegt niet dat iedere batterij van 10 kWh dezelfde bruikbare energie heeft of dat een warmtepomp zonder onderbreking op hetzelfde vermogen draait. Ook moet de installatie het gevraagde vermogen kunnen leveren.

Kan de warmtepomp blijven draaien bij stroomuitval?

Niet iedere thuisbatterij levert noodstroom. Daarvoor zijn een geschikte back-upfunctie en een daarop ingerichte elektrische installatie nodig. Ook moet de warmtepomp daadwerkelijk op het ondersteunde deel van de installatie zijn aangesloten.

Bij een driefasenwarmtepomp moet de noodstroomvoorziening die aansluiting en belasting ondersteunen. Beschikbaar vermogen per fase, eventuele startstromen en elektrische bijverwarming tellen mee. Een volle batterij is dus niet genoeg om werking tijdens een stroomstoring te garanderen.

Bespreek noodstroom als een afzonderlijke ontwerpeis. Lees meer over de mogelijkheden op onze pagina over thuisbatterijen en noodstroom.

Soms kun je eerst het verbruik slimmer plannen

Voordat je extra opslag kiest, is het zinvol om te kijken of een deel van het verbruik beter op de opwek kan aansluiten. Bij een geschikte warmtepomp kun je bijvoorbeeld de bereiding van warm tapwater plannen rond uren met zonneproductie. Je bewaart de energie dan deels als warmte in de warmwatervoorraad.

Dat moet passen bij de regeling, het comfort en de hygiëne-instellingen. Onnodig hoge watertemperaturen kunnen het rendement verlagen. Ook voortdurend de ruimteverwarming aan- en uitzetten om stroomprijzen te volgen is niet vanzelf de beste oplossing.

Met afgestemde instellingen en energiebeheer kan de benodigde elektrische opslag soms kleiner uitvallen. De combinatie van woning, warmtepomp en batterij bepaalt wat zinvol is.

Welke gegevens zijn nodig voor een passend advies?

Voor een goede beoordeling gebruiken we bij voorkeur verbruiks- en opwekgegevens over een representatief jaar, met uur- of kwartierwaarden. Gegevens van koude dagen zijn daarbij belangrijker dan alleen één zonnige week.

Nuttig zijn het afzonderlijke elektriciteitsverbruik van de warmtepomp, de zonnepanelenopbrengst, netafname en teruglevering. Slimme-metergegevens laten de uitwisseling met het net zien; ze laten niet vanzelf het volledige woningverbruik achter de meter zien. Daarom combineren we die waar mogelijk met de omvormergegevens en metingen van de warmtepomp.

Daarnaast kijken we naar je energiecontract, netaansluiting, grote verbruikers, toekomstige plannen en eventuele noodstroomwensen. Verbruiksgegevens uit de periode vóór plaatsing van een warmtepomp moeten worden aangevuld met een onderbouwde inschatting van die nieuwe vraag.

Welke thuisbatterij past bij jouw warmtepomp?

De passende batterij is de uitvoering die je regelmatig kunt laden en nuttig kunt ontladen, met voldoende vermogen voor de gekozen toepassing. Meer capaciteit is alleen waardevol als die ook iets toevoegt aan je gebruik of doel.

T&P Technology bekijkt vanuit Apeldoorn het complete energiesysteem van je woning. Voor energieopslag en slimme aansturing werken we samen met IONOVA. Zo stemmen we het advies af op je warmtepomp, zonnepanelen en elektriciteitsverbruik.

Bekijk onze thuisbatterijen voor woningen in Apeldoorn en omgeving of vraag een persoonlijk adviesgesprek aan.